{"id":154,"date":"2021-03-21T19:44:13","date_gmt":"2021-03-21T18:44:13","guid":{"rendered":"https:\/\/portale.unime.it\/hedu\/?p=154"},"modified":"2021-03-21T19:44:13","modified_gmt":"2021-03-21T18:44:13","slug":"i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/","title":{"rendered":"I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell&#8217;Italia postunitaria"},"content":{"rendered":"<p>30 aprile \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 11.00|12.00<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #ff0000\">Paolo ALFIERI<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\">Universit\u00e0 degli Studi del Sacro Cuore di Milano<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;color: #ff6600\">I<\/span>l processo di istituzionalizzazione dell\u2019educazione fisica nella scuola elementare italiana inaugurato con la legge De Sanctis del 1878 coinvolse anche i maestri e le maestre, chiamati ad insegnare una disciplina sostanzialmente estranea ai tradizionali compiti formativi assegnati al curricolo primario, incentrato sulla formazione intellettuale e religioso-morale e poi etico-civile dei fanciulli. Assecondando la prospettiva metodologica assunta dalle ricerche sulla storia della cultura scolastica, il contributo intende documentare se e come le nuove conoscenze e competenze di tipo motorio richieste ai docenti incisero sulla loro identit\u00e0 professionale e sul loro lavoro con gli scolari. L\u2019analisi dei programmi per l\u2019insegnamento dell\u2019educazione fisica negli istituti elementari e normali, dei manuali didattici (quelli di ginnastica, ma anche quelli di pedagogia destinati alla preparazione degli allievi-maestri), di alcune emblematiche fonti letterarie e delle inchieste ministeriali sullo stato dell\u2019istruzione popolare nell\u2019Italia dell\u2019ultimo Ottocento getta luce su di una pagina poco nota della storia della professione magistrale nel nostro paese. Tale affondo tematico consente di riflettere su uno su uno dei pi\u00f9 profondi ed evidenti scarti tra le prescrizioni delle norme scolastiche ufficiali e ci\u00f2 che gli insegnanti potevano o volevano realizzare nella propria attivit\u00e0 formativa, e fa emergere come, anche nell\u2019ambito dell\u2019educazione fisica, si riproponessero quelle marcate disparit\u00e0 di genere che caratterizzavano la pi\u00f9 generale esperienza personale e lavorativa dei maestri e delle maestre del tempo.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #993300\">Parole chiave: <em>Maestri elementari, Cultura scolastica, Educazione fisica, Italia, XIX secolo<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>30 aprile \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 11.00|12.00 Paolo ALFIERI Universit\u00e0 degli Studi del Sacro Cuore di Milano Il processo di istituzionalizzazione dell\u2019educazione fisica nella scuola&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/\">Continua a leggere <span class=\"screen-reader-text\">I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell&#8217;Italia postunitaria<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":39,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-154","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-senza-categoria","entry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell&#039;Italia postunitaria - HEDU - History of Education<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"it_IT\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell&#039;Italia postunitaria - HEDU - History of Education\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"30 aprile \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 11.00|12.00 Paolo ALFIERI Universit\u00e0 degli Studi del Sacro Cuore di Milano Il processo di istituzionalizzazione dell\u2019educazione fisica nella scuola&hellip; Continua a leggere I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell&#8217;Italia postunitaria\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"HEDU - History of Education\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-03-21T18:44:13+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"amarziano\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Scritto da\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"amarziano\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tempo di lettura stimato\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minuto\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/2021\\\/03\\\/21\\\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/2021\\\/03\\\/21\\\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"amarziano\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f638ca54b82a0a8962aa2f5665774d7e\"},\"headline\":\"I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell&#8217;Italia postunitaria\",\"datePublished\":\"2021-03-21T18:44:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/2021\\\/03\\\/21\\\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\\\/\"},\"wordCount\":261,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/#organization\"},\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/2021\\\/03\\\/21\\\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/2021\\\/03\\\/21\\\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/2021\\\/03\\\/21\\\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\\\/\",\"name\":\"I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell'Italia postunitaria - HEDU - History of Education\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2021-03-21T18:44:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/2021\\\/03\\\/21\\\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/2021\\\/03\\\/21\\\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/2021\\\/03\\\/21\\\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell&#8217;Italia postunitaria\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/\",\"name\":\"HEDU - History of Education\",\"description\":\"Gli Eventi e le ricerche dell&#039;area storico educativa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"it-IT\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/#organization\",\"name\":\"HEDU - History of Education\",\"url\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/34\\\/2021\\\/04\\\/hedu-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/34\\\/2021\\\/04\\\/hedu-logo.png\",\"width\":390,\"height\":179,\"caption\":\"HEDU - History of Education\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f638ca54b82a0a8962aa2f5665774d7e\",\"name\":\"amarziano\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/532a1c9b0da0a874f748169bb3191f1c4bb1c1b9c073836b251402ec2a5ec460?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/532a1c9b0da0a874f748169bb3191f1c4bb1c1b9c073836b251402ec2a5ec460?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/532a1c9b0da0a874f748169bb3191f1c4bb1c1b9c073836b251402ec2a5ec460?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"amarziano\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/portale2.unime.it\\\/hedu\\\/author\\\/amarziano\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell'Italia postunitaria - HEDU - History of Education","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/","og_locale":"it_IT","og_type":"article","og_title":"I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell'Italia postunitaria - HEDU - History of Education","og_description":"30 aprile \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 11.00|12.00 Paolo ALFIERI Universit\u00e0 degli Studi del Sacro Cuore di Milano Il processo di istituzionalizzazione dell\u2019educazione fisica nella scuola&hellip; Continua a leggere I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell&#8217;Italia postunitaria","og_url":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/","og_site_name":"HEDU - History of Education","article_published_time":"2021-03-21T18:44:13+00:00","author":"amarziano","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Scritto da":"amarziano","Tempo di lettura stimato":"1 minuto"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/"},"author":{"name":"amarziano","@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/#\/schema\/person\/f638ca54b82a0a8962aa2f5665774d7e"},"headline":"I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell&#8217;Italia postunitaria","datePublished":"2021-03-21T18:44:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/"},"wordCount":261,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/#organization"},"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/","url":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/","name":"I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell'Italia postunitaria - HEDU - History of Education","isPartOf":{"@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/#website"},"datePublished":"2021-03-21T18:44:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/#breadcrumb"},"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/2021\/03\/21\/i-maestri-elementari-e-leducazione-fisica-nellitalia-postunitaria\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"I maestri elementari e l\u2019educazione fisica nell&#8217;Italia postunitaria"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/#website","url":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/","name":"HEDU - History of Education","description":"Gli Eventi e le ricerche dell&#039;area storico educativa","publisher":{"@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"it-IT"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/#organization","name":"HEDU - History of Education","url":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2021\/04\/hedu-logo.png","contentUrl":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2021\/04\/hedu-logo.png","width":390,"height":179,"caption":"HEDU - History of Education"},"image":{"@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/#\/schema\/person\/f638ca54b82a0a8962aa2f5665774d7e","name":"amarziano","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/532a1c9b0da0a874f748169bb3191f1c4bb1c1b9c073836b251402ec2a5ec460?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/532a1c9b0da0a874f748169bb3191f1c4bb1c1b9c073836b251402ec2a5ec460?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/532a1c9b0da0a874f748169bb3191f1c4bb1c1b9c073836b251402ec2a5ec460?s=96&d=mm&r=g","caption":"amarziano"},"url":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/author\/amarziano\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/39"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=154"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/portale2.unime.it\/hedu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}